Với trọng trách cầu nối giao tiếp, những phiên dịch ngoài kiến thức nền phong phú ra cần phải có một giọng nói tốt, để chuyển tải không chỉ những thông tin mà còn cả những tâm tư, cảm xúc từ phía người nói. Vậy những tiêu chuẩn về giọng nói của một phiên dịch chuyên nghiệp gồm những gì? Và để có được điều đó, cần làm gì? Tất cả sẽ được Sao Khuê giải đáp ngay sau đây.
Có thể nói rằng phiên dịch cùng với các phát thanh viên, diễn viên hay các diễn giả có một số diểm tương đồng nhất định. Trong công việc của mình, họ đều phải nói nhiều và giọng nói là một yếu tố rất quan trọng trong nghề, đó là giọng nói của họ đều phải thật ấm áp và truyền cảm. Nhưng có một điểm khác biệt: các phiên dịch cần nhanh chóng điều chỉnh giọng điệu sao cho phù hợp với phong cách của diễn giả, vì họ còn phải chú ý đến việc dịch nữa mà.
Một phẩm chất cần có, và thường thấy ở những phiên dịch đẳng cấp cao, đó là một giọng nói chuẩn chỉ, như một diễn giả thực thụ. Phiên dịch chuyên nghiệp thường có giọng nói rõ ràng, rành mạc, không phát âm sai và không chịu ảnh hưởng từ phương ngữ. Tuy giọng nói của từng vùng miền đều có những nét đẹp riêng, nhưng để tránh những sự bất tiện có thể xảy ra trong giao tiếp thì giọng phổ thông nên được sử dụng, nhất là trong hoàn cảnh của phiên dịch: mọi người đều cần được nghe rõ những gì đang được nói tới.
Như đã nhắc đến ở trên, yếu tố cảm xúc cũng quan trọng và vì thế giọng nói của phiên dịch cũng phải thật truyền cảm và lôi cuốn được người nghe vào nội dung của bài diễn văn. Thật sai lầm khi chỉ sử dụng duy nhất một tông giọng cho những lần phiên dịch khác nhau, với những diễn giả có phong cách khác nhau. Ngoài ra, người phiên dịch cũng phải biết biến hóa, chủ động thay đổi ngữ điệu sao cho phù hợp với diễn giả.
Và tốc độ nói cũng phải thật chuẩn. Theo những thống kê của trang website sixminutes.dlugan.com về 10 diễn giả trên TED.com với những bài diễn văn khác nhau thì tốc độ nói trung bình của họ là 163 từ/phút. Tuy nhiên, đối với tiếng Việt, do sự có mặt của các dấu câu làm nên tính tượng thanh và tượng hình nên tốc độ nói chuẩn mực là 125 từ/phút. Do đó phiên dịch cần cân nhắc đưa ra phương án dịch tối ưu nhất, vừa có thể diễn đạt rõ ràng ý và vừa đạt được tiêu chí tốc độ nói.
Vì vậy đối với những bạn trẻ đam mê và mong muốn dấn bước trên con đường của nghề dịch, ngoài chuẩn bị kiến thức nền và các kỹ năng chuyên môn ra, các bạn cũng cần phải chú trọng cả giọng nói của mình nữa. Nhưng không cần thiết phải bỏ hẳn giọng địa phương của mình. Các bạn nên luyện tập thêm giọng phổ thông: cách phát âm, ngữ điệu chung, từ ngữ phổ thông (mỗi địa phương đều có những phương ngữ riêng biệt).
