Có bao giờ bạn có những suy nghĩ như: “Nếu bạn nói được nhiều hơn một ngôn ngữ thì bạn đi dịch được rồi”, “Dịch đâu phải là 1 nghề thực sự, ai chẳng làm được”. Thật ra không chỉ mỗi mình bạn nghĩ như vậy đâu, tuy nhiên, dịch thuật đâu chỉ có thế. Đầu tiên, chúng tôi – những dịch giả, là những người được tiếp xúc với ít nhất hai nền văn hoá, chúng tôi có tư duy cởi mở và luôn thấy rằng có nhiều hơn một hướng để suy nghĩ về một vấn đề, chúng tôi luôn rèn luyện cho mình một tư duy phản biện. Hãy nhìn chúng tôi như những thợ săn tin vì chúng tôi là những cá thể độc lập luôn tò mò, ham đọc sách, say mê nghiên cứu và ham học hỏi, ham sưu tầm câu chuyện xung quanh thế giới, những mẩu chuyện chúng tôi góp nhặt từ những trang giấy mà chúng tôi chuyển ngữ. Chắc hẳn các dịch giả đều mang trong mình không ít thì nhiều cái máu nghệ sĩ, ấy vậy mà chúng tôi lại là những người theo chủ nghĩa hoàn hảo và cầu toàn, bởi chúng tôi luôn quan niệm, không được để lại một chút sai sót nào trong bản dịch của mình. Bạn biết không, chúng tôi cho rằng đó là một nét tính cách dễ thương mà, có thể bạn thấy điều này khá là phiền toái nhỉ, nhưng đó cũng là một phần công việc của chúng tôi thôi!
Vậy khi bắt đầu công việc, chúng tôi sẽ làm gì? Hơn tất cả, mọi dịch giả đều sẽ nói với bạn, họ sẽ đi tìm ngữ cảnh đầu tiên. Khi thông điệp gặp phải rào cản ngôn ngữ, thì chính ngữ cảnh sẽ là yếu tố dịch giả dựa vào để truyền tải thông điệp và tạo sự kết nối giữa tác giả và độc giả. Nhiệm vụ của chúng tôi là thổi hồn vào những con chữ, để người đọc cảm nhận được những điều mà tác giả đã cảm nhận. Chúng tôi có thể ngày mai dịch báo cáo tài chính cho Big4, hôm nay dịch cho các tổ chức phi chính phủ, đồng hành cùng Thủ tướng trong các phiên họp, hội nghị Thượng đỉnh, dịch ấn phẩm tạp chí Heritage mà bạn vẫn hay cầm đọc khi ngồi máy bay của Vietnam Airlines. Chúng tôi hiểu người đọc cần những bản dịch hoàn hảo, những bản dịch cẩn thận và tự nhiên, chính vì vậy, chúng tôi cần vượt qua giới hạn dịch bám dính từng câu, từng đoạn và việc dịch đại ý. Lúc này, việc tháo gỡ lớp vỏ khoảng cách văn hoá, nghiên cứu, xây dựng lại một phong cách riêng biệt cho bản dịch của mình là điều vô cùng quan trọng. Bạn thấy đó, dịch thuật là việc tạo ra một văn bản mới như thể chúng được viết bởi ai đó sử dụng ngôn ngữ khác với bản gốc và viết lại dưới lăng kính văn hoá và thế giới quan của dịch giả để truyền tải câu chuyện cho độc giả vậy đó.
Sau khi đọc những tâm sự về những điều diễn ra đằng sau những bản dịch, những cuốn sách, những tạp chí thành hình sau quá trình chuyển ngữ, bạn đang có cảm nghĩ như thế nào? Hãy cho Dịch thuật Quốc tế Sao Khuê biết nhé!
Bài viết này được chúng tôi lấy cảm hứng từ ProZ.com.
